11/06/2008 GMT 1
19/05/2008 GMT 1
Vivir en Galego
A marcha, que se celebrou onte en Santiago, estivo apoiada por medio milleiro de entidades
Autor:
La Voz
Data de publicación:
19/5/2008
Miles de persoas chegadas desde todos os puntos de Galicia percorreron onte as rúas de Santiago, axuntando o festivo co reivindicativo, para apoiar o idioma galego. Unha lingua que, en opinión dos convocantes, atópase nun estado nada alentador. Consideran que a discriminación do galego continúa estando á orde do día.
A marcha, baixo o epígrafe «Polo dereito a vivirmos en galego», convocouna a Mesa pola Normalización Lingüística e apoiárona medio milleiro de entidades de toda índole. E iso notouse, efectivamente, na cifra de persoas que percorreron as rúas do centro da cidade, ao redor de 25.000 segundo o cómputo da institución convocante, e entre 10.000 e 12.000 segundo a policía municipal de Santiago. «Esta vez vai moita xente», comentaban cidadáns desde a barreira.
Non se observaron, polo menos nun lugar visible, políticos socialistas ou populares, pero si figuraba a plana maior do BNG, co vicepresidente da Xunta, Anxo Quintana, á cabeza. A choiva non foi óbice para que o acto desenvolvésese nun ambiente festivo, con grupos de gaiteiros amenizando o percorrido.
Decenas de consignas, en paralelo aos textos das pancartas exhibidas, foron coreadas durante todo o itinerario, enmarcado en moitos sitios por un ambiente propicio de carteis sobre o galego adheridos a muros ou marquesiñas. Nun lateral da praza de Galicia, unha decena de persoas con esparadrapos na boca mostraban unha pancarta alusiva á sanción a varios activistas polo uso do idioma.
A marcha estivo precedida por decenas de nenos, que competían cos maiores á hora de corear os berros en favor da lingua. á saída da misa da igrexa de Salomé, as mesmas voces que momentos antes lanzaban «Na rúa e non traballo, en galego todo ou ano» proclamaron «A misa diaria, tamén en galego».
A Mesa pola Normalización compartiu o protagonismo da convocatoria con varias persoas que, por distintas circunstancias, víronse acosadas ou vilipendiadas por utilizar o galego. A xuíza Ana López Suevos (denunciada por un avogado da cadea Cope), Ignacio Vilar (director e produtor da película Pradolongo , con problemas de exhibición), Xesús da Torre (non contratado nun hotel por falar en galego) e Eduardo Álvarez (denunciado por reclamar á Xustiza o poder expresarse en galego) mostraron o seu compromiso co idioma propio.
09/05/2008 GMT 1
Outra Vez Gadis
Algunhas veces é preciso loar o bo facer de certas empresas coma Gadís. Despois do belísimo anuncio de "vivir coma galegos", fai pública esta outra pérula para a Cultura Galega. ¡Un aturuxo para Gadis! ¡Noraboa! Asi se fai Galicia.
Gadis distribuirá 20.000 exemplares de «Santa Matriusca» para celebrar o Día das Letras Galegas
Autor: Camilo Franco
Data de publicación: 9/5/2008 (La Voz deGalicia)
Segundo o director de Comunicación de Gadisa, José Luis Fernández Astray, a iniciativa deste ano supón «duplicar o número de libros» que van distribuír nos supermercados do grupo. Para o representante da empresa, estas accións de apoio á cultura do país están enmarcadas noutras que se desenvolven ao longo do ano, como nos Premios Mestre Mateo ou María Casares ou o respaldo a festivais como Curtocircuíto.
Na presentación desta campaña participaron tamén Xosé María Álvarez Cáccamo, fillo do escritor homenaxeado, quen asegurou que utilizar un «soporte como as bolsas do supermercado é unha iniciativa que liga ben co espírito de moitas das cousas que fixo [seu] pai para levar a cultura á xente». Álvarez Cáccamo explicou que iniciativas como esta «deberían ser imitadas por outras empresas galegas».
O poeta repasou no acto de presentación algunhas circunstancias da obra do seu pai e explicou o motivo de ter escollido un poema como A cometa para ser publicado nas bolsas. «A lixeireza do poema encaixa co soporte e tamén porque é optimista e lembra a infancia».
Iría López Teixeiro, premio Biblos para escritores novos, falou da novela que Gadis distribuirá gratuitamente a partir do día 16. Santa Matriusca nace dunha suposta milagre e da investigación que por aclarala fai un garda xurado con aspiracións de detective. A escritora comentou que é «unha novela na que hai moitos personaxes e moitas historias que están colocadas unhas dentro doutras, como ocorre coas bonecas rusas». Tamén dixo que haberá outra edición da obra na colección Mandaio de Biblos coa colaboración de concellos de toda Galicia.
07/05/2008 GMT 1
Otro Mundo
Un alpinista se extravía en lo alto de una montaña finlandesa. Cuando el sol se empezaba a esconder entre los picos más altos de la montaña,el pobre escalador se moría de frío. En medio de una pared de la montaña, ve una ventana de la que sale luz.
Aunque solamente se trate de una alucinación, consigue arrastrarse por las placas de hieloy alcanza el espejismo. Se asoma a una ventana en la que se ve claramente una mujer en el salón, leyendo un libro del revés, en compañía de un enorme elefante comiéndose un cacho de alfombra. Golpea el cristal para llamar la atención de sus habitantes. La dame se estraña de su presencia pero lo ayuda a entrar. Cuando lo hace escucha se escucha una agradable música de piano que salía de una moderna radio.
La mujer le ofrece una sopa bien caliente. Él le cuenta lo ocurrido y le dice que pretendía coronar una cumbre, pero una tormenta lo sorprendió y se tuvo que esconder en un agujero como un topo.
Como es lógico, el escalador estaba seguro de que tenía una alucinación mientras daba sus últimos suspiros. Pero como la casa era tan hospitalaria, el elefante tan peculiar y la temperartura tan agradable, finge creer lo que está pasando.
Más tarde ,el hombre sospecha que al entrar en aqulla casa atravesó una dimensión de la realidad. Se encuentra en una época que no es la suya. La casa parece estar en un no-lugar. La mujer no comprende la información que el hombre le había dicho. La vivienda tiene objetos que solamente eran imaginados. La sospecha se confirma del todo cuando la mujer le ofrecé la habitación de invitados, cuya ventana daba a una gran selva tropical con un gran río y un agradable clima. Solo había que cambiar de habirtación para tener un nuevo paisaje con un clima agradable. Después de estar tan agotado duerme muchas horas seguidas.
Al dia siguiente nota a la mujer incómoda por su estancia en la casa. Investiga y se da cuenta de que ella lo había tomado como elemento virtual pero,por tener verdaderas necesidades fisiológicas como un hombre de verdad, piensa que se trata de un cruce de dimensiones y decide llamar a los constructores y les informa de lo ocurrido. Estos analizan y llegan a la conclusión de que, efectivamente, se trata de una anomalía. LO fumigan con un ambientador y lo hacen desaparecer.
Otra dimensión
Una alpinista se extravía durante una gran nevada.Al anochecer, estando a punto de morir de frío, ve en una montaña una ventana con luz.Aunque solamente puede ser una alucinación, se acercó y vio una mujer dándole de comer a una cabra, y al lado de ella estaban unos payasos intentando que se riera.Estos vieron a una señora en la ventana, y la que estaba dándole de comer a la cabra la dejó pasar.Ella le ofreció una taza de " ColaCao".
Como es mormal, la alpinista está segura de encontrarse dentro de una alucinación que tiene lugar mientras agoniza en una cueva, encajado como un insecto.
Pero pensó que la casa era tan calentita, y la señora tan buena que no le dio importancia a la alucinación.
La alpinista estaba un poco confundida, pensaba que era otro mundo.
Esta última tenía mucho sueño y la señora le ofreció una cama.Le dijo nque escogiera una habitación.
La alpinista eligió la tercera, y se encontró con un paisaje natural con flores y árboles.
La señora tan amable, estaba empezando a sospechar porque se comportaba como una mujer normal.
Esta llamó a los constructores y le dijeron que no era una mujer normal, venía de otro mundo.Entonces la señora amble le echó unos polvos mágicos y desapareció.
06/05/2008 GMT 1
Discriminación por Idioma
El desprecio a la cooficialidad del idioma es frecuente en algunas instituciones
XOSÉ MANUEL PEREIRO - A Coruña - 05/05/2008
En la quizás más célebre de las inserciones publicitarias de la Radio Galega, un hijo mostraba su extrañeza por el testamento que había dictado su madre. "E logo, non che parece ben?", inquiría ella, preocupada. No era el reparto, sino que el documento no estaba en gallego. El heredero se hubiese mostrado más compresivo de conocer los trabajos maternos para realizar el trámite en la vida real. La cooficialidad del idioma gallego genera oficiosamente en lo cotidiano un auténtico rosario de obstáculos, que van del esperpento al acoso laboral.
A Tareixa Pedreira, un dentista la echó del sillón cuando le habló en gallego
El último caso conocido fue el del abogado de la COPE en el despido de la redactora de la emisora de Santiago Isabel Quintairos, que recurrió al Consejo General del Poder Judicial (CGPJ) porque la sentencia -condenatoria- estaba en "gallego o en algún dialecto". El Consejo desestimó la queja, pero en el ámbito judicial ha habido de todo. Carlos Outeiro y Ana Varela, por ejemplo, se casaron en Ferrol, en 2005, con intérprete. "Nos presentamos en el juzgado con todos los papeles, pero la magistrada se negó en redondo a celebrar la boda en gallego, y me propuso aplazarla", recuerda Outeiro, que rechazó la oferta y le argumentó que se trataba de leer un texto legal, no de hacer un discurso. Al final, la jueza echó mano de un funcionario que iba traduciendo cada frase. No hay video de la boda, ni siquiera foto.Todas las instancias judiciales, desde el Ministerio al Consejo General del Poder Judicial, ampararon entonces a la responsable del juzgado número 4. Y eso que, dos años antes, una resolución unánime del Congreso recordaba al Poder Judicial que los administrados pueden usar la lengua oficial que prefieran. La medida venía a cuento de que la titular del juzgado de Muros no había admitido a trámite una demanda de divorcio por no estar escrita en castellano y además expedientó a la remitente, la abogada Isabel Castillo, por recurrir la decisión. Hoy, en el Tribunal Supremo, está pendiente de juzgar la negativa del juez decano de A Coruña, Antonio Fraga, a emitir una notificación en gallego a un profesor de instituto, Eduardo Álvarez, que así lo solicitó. Sus quejas porque el juez informó de las razones a la prensa y no a él, le ocasionaron una condena de 5.000 euros por injurias, aunque el juicio tendrá que repetirse.
El papeleo judicial no es el único alérgico a la lengua cooficial. El escritor Lois Diéguez peregrinó en una ocasión por tres notarías coruñesas, "hasta que apandé, porque era una cosa de mi madre". La vez siguiente no fue atendido como demandaba hasta el quinto intento. "Unos se exaltaban, otros directamente te insultaban", asegura Diéguez, que recuerda la sonrisa curiosa del notario que finalmente accedió a escriturar una compraventa en gallego. "Yo no tengo problemas porque voy siempre a la misma, pero sí es cierto que en dependencias como el registro de la propiedad te ponen mala cara, aunque no te digan nada, cuando les vas con solicitudes en gallego", analiza Fuco García, responsable de la gestoría Incodega. "Claro que llevo 20 años en esto y ya saben como soy, quizás a otros les pongan más pegas", sonríe.
Para otras personas, el uso de su idioma supone poner en juego algo más que los principios. El caso más conocido es el de Montse Irago, que denunció judicial y públicamente que la despidieron de una asesoría por hablarlo. "Sabía que el caso estaba perdido, porque mi testigo, el responsable de la empresa de Madrid que me seleccionó y al que se quejó mi jefa, se desdijo en el juicio. Casos así hay tropecientos mil, pero son difíciles de demostrar, siempre pueden argumentar algo como que no das el perfil. A mí me decían, 'mujer, en la oficina de Lalín todavía, pero en la de Pontevedra...", recuerda año y pico después Irago, que no ha vuelto a trabajar en el sector.
Martinha Varela se fue de la franquicia de pizzas a domicilio en la que trabajaba en Santiago después de un par de meses de acoso. "Cambiaron los dueños, y los nuevos nos excluyeron a las dos de 15 empleadas gallegohablantes de los turnos de atender al público, el trabajo más agradable", recuerda Martinha desde Barcelona, donde vive ahora. Ramón, que no se llama así y trabaja en una oficina coruñesa de banca privada, ya ha sido apercibido por hablar en gallego con algún compañero, "y lo que es para nota, con clientes que me lo hablaban a mí". Rosana sí se llama Rosana y trabaja en la administración de un hospital privado pontevedrés. "No hay ninguna norma escrita, pero el primer consejo de mi antecesora fue: ni se te ocurra ponerte a hablarlo el primer o el segundo año".
A Tareixa Pereira, una funcionaria de Ferrol, un dentista la echó del sillón y de la consulta en cuanto le habló en gallego. "Atravesé la puerta humillada y en el portal ya hervía de indignación", recuerda, a pesar de que han pasado casi diez años. "En la radio dijo que yo empleaba términos médicos técnicos que él no entendía. Yo lo único que le dije era que me dolía una muela". La misma reacción tuvo hace unos meses una odontóloga del Sanatorio Modelo de A Coruña, pero es dudoso que por el mismo motivo que arguyó su colega, porque el paciente era un niño de 13 años, cuya madre prefiere olvidar el asunto.
Claro que la falta de comunicación y las diferencias terminológicas no las sufren en los centros sanitarios sólo los pacientes. Cristina González, una pediatra del Complexo Hospitalario Universitario de Vigo pidió a finales del pasado año unas pruebas a radiología y le devolvieron el escrito con unas enormes letras rojas: "Ruego traducción al ESPAÑOL". "No debían entender palabras gallegas como abdominal o intestino", ironiza la doctora González, que elevó una queja al Servizo Galego de Saúde (Sergas), que todavía no le ha contestado. Quizás porque con la salud no se juega. Como le reprocharon una vez al veterano escritor coruñés Manuel Riveiro Loureiro cuando sugirió poner en gallego la necrológica de un pariente: "Home, estamos falando de cousas serias".
28/04/2008 GMT 1
Cantigas antigas
Ao mar fun por laranxas,
cousa que as augas non teñen,
viñen todo molladiño,
de ondas que van e veñen.
Teño unha nena en Ourense,
e outra no Riveiro da Avia,
se a de Ourense é boa moza,
a do Riveiro xa gaña.
O cantar do Arrieiro,
é un cantar moi baixiño,
cántase en Rivadabia,
e síntese no Carballiño.
Non quero zapatos altos,
que se me espetan na area,
non quero amores de lonxe,
que os teño na miña aldea.
Mariaca se vas ao río,
ao río de lavar,
non torzas a roupa, Marica,
que a podes rachar.
09/04/2008 GMT 1
Libros e lectura
O 64% dos nenos menores de 14 anos len por propia iniciativa
A poboación lectora creceu nos últimos anos a pesar do avance das novas formas de lecer tecnolóxico
Autor: Luís Pousa
Data de publicación: 9/4/2008
Hai tan só unhas semanas un pesimista Philip Roth ditaba sentenza contra a cultura do papel. «As pantallas derrotáronnos», admitía abatido o autor de Zuckerman encadeado . Referíase, claro, ao efecto devastador que se presume que as novas tecnoloxías causaron na chamada galaxia Gutenberg. Segundo as teses máis catastrofistas, o libro é un animal en perigo de extinción ante o imparable avance de Internet, a televisión por cable e os videoxogos. Pero os queixumes dos que profetizan o apocalipse da letra impresa chocan coa contundencia dos datos.
O Anuario sobre o libro infantil e xuvenil 2008
, que acaba de publicar a editorial SM, sostén con cifras e estatísticas que hai unha canteira sólida: o 90% dos nenos menores de 14 anos len habitualmente e, o que é máis importante, entre estes, o 64% len por propia iniciativa, fronte ao outro 35,8% que o fan por recomendación (o que, á súa vez, se desglosa nun 12,7% que len ocasionalmente, aínda que non lles gusta e un 23,1% que o fan exclusivamente por obrigación escolar).
Segundo o estudo de SM, que recolle neste punto os datos do Informe de hábitos de lectura , a franxa de idade dos menores de 14 anos é a que posúe un índice de lectura máis elevado (90,3%), cifra que se vai reducindo paulatinamente a medida que aumenta a idade: de 14 a 24 anos len un 72,1%; de 25 a 34 anos, un 61%; de 35 a 44, un 60,1%; de 45 a 54 anos, un 56,2%; de 55 a 64, un 56,2%; e, de máis de 65 anos, un conciso 31,1%. De feito, engade o estudo de SM, o investimento de 150 millóns de euros que supuxo a posta en marcha do Plan de Fomento da Lectura traduciuse nos últimos catro anos nun crecemento do 6% da poboación lectora, que se sitúa agora nun 58% (dos cales un 59,6% son mulleres, e un 51,4%, homes). As estatísticas do último lustro veñen confirmar o perfil xa coñecido do lector medio español: muller novo , con estudos universitarios, que vive nunha gran cidade e que habitualmente le novelas.
Da consola ao MP3
O estudo de SM subliña o revolucionario cambio que experimentou o lecer dos nenos e mozos españois desde mediados dos anos noventa. Da rúa pasou ao fogar, concretamente á habitación dos pequenos, onde aniña o despregamento tecnolóxico. No seu cuarto, que era o lugar tradicionalmente destinado á lectura, os nenos dispoñen agora de Internet, televisión, videoxogos, teléfono móbil, MP3, lector de deuvedé e demais #aparato\\\ audiovisual. A metade navegan pola Red , un terzo posúen móbil propio e un 73,7% dispoñen de videoconsola, datos que, como apunta o informe, probablemente xa estean trasnoitados tras o bum de vendas do último Nadal.
Como contrapunto ao avance destas formas de lecer tecnolóxico, o anuario sinala o auxe da prosa fantástica (aí está o rotundo éxito de Harry Potter ) e a renovación dos álbums ilustrados, un xénero que en Galicia viviu un significativo crecemento (tanto en cantidade como en calidade) coa achega de selos como Kalandraka e Oqo. Dous indicios de que, con talento e imaxinación, talvez as pantallas non acaben derrotando á literatura.
La Voz de Galicia

Chúzao
del.icio.us